مرتضى مطهرى
569
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
و هم از كلمات اوست : « بدى را بدى كردن سگسارى است ، نيكى را نيكى كردن خرخارى است ، بدى را نيكى كردن كار خواجه عبد اللَّه انصارى است . » اين رباعى نيز از اوست : عيب است بزرگ بركشيدن خود را * از جملهء خلق برگزيدن خود را از مردمك ديده ببايد آموخت * ديدن همه كس را و نديدن خود را خواجه عبد اللَّه در هرات متولد و در همان جا در سال 481 درگذشته و دفن شده است و از اين جهت به « پيرهرات » معروف است . خواجه عبد اللَّه كتب زياد تأليف كرده ؛ معروفترين آنها كه از كتب درسى سير و سلوك است و از پختهترين كتب عرفان است كتاب منازل السائرين است . بر اين كتاب شرحهاى زياد نوشته شده است . 6 . امام ابوحامد محمد غزالى طوسى . از معروفترين علماى منقول بود . رئيس جامع نظاميهء بغداد شد و عاليترين پست روحانى زمان خويش را حيازت كرد ، اما احساس كرد نه آن معلومات و نه آن مناصب روحش را اشباع نمىكند . از مردم مخفى شد و به تهذيب و تصفيهء نفس مشغول شد . ده سال در بيت المقدس دور از چشم آشنايان به خود پرداخت . در همان وقت به عرفان و تصوف گراييد و ديگر تا آخر عمر زير بار منصب و پست نرفت . كتاب معروف احياء علوم الدين را بعد از دورهء رياضت تأليف كرد و در سال 505 در طوس كه وطن اصلىاش بود درگذشت . قرن ششم 1 . عين القضاة همدانى . از پرشورترين عرفاست . مريد احمد غزالى برادر كوچكتر محمد غزالى - كه او نيز از عرفاست - بوده است . كتب زياد تأليف كرد . اشعار آبدارى دارد كه خالى از شطحيات نيست . بالأخره تكفيرش كردند و كشتند و جسدش را سوختند و خاكسترش را بر باد دادند . در حدود سالهاى 525 - 533 كشته شد . 2 . سنايى غزنوى ، شاعر معروف . اشعار او از عرفانى عميق برخوردار است . مولوى در مثنوى گفتههاى او را طرح و شرح مىكند . در نيمهء اول قرن ششم